Kraków od lat utrzymuje się w czołówce najbardziej zanieczyszczonych polskich miast. Teraz jednak sytuacja ma szansę diametralnie się zmienić. A to dzięki wdrożeniu programu Stref Czystego Transportu (SCT), który obowiązuje już od 1 stycznia 2026. Objęta nim została niemal cała metropolia, z wyłączeniem najbardziej oddalonych peryferiów, takich jak Wzgórza Krzesławickie czy Swoszowice.
Decyzja zapadła w czerwcu 2025 roku. W Krakowie obowiązują tak zwane Strefy Czystego Transportu, do których nie mogą wjeżdżać auta benzynowe, niespełniające norm Euro 4 oraz te wyprodukowane przed rokiem 2005. Nowe regulacje obowiązują wyłącznie kierowców spoza Krakowa. Mieszkańcy miasta, którzy już wcześniej zakupili swoje pojazdy, nie będą musieli martwić się o konieczność wymiany samochodu na nowszy model. Te same zasady będą ich obowiązywać dopiero przy zakupie nowych samochodów.
Opłaty za wjazd do strefy SCT – ile zapłacą kierowcy?
Dla osób spoza Krakowa, które nie spełnią wymagań co do przyjętej normy, przygotowano system opłat, które będą zwiększane w kolejnych latach. W 2026 roku wjazd do SCT będzie kosztował 2,5 zł za godzinę lub 5 zł za cały dzień. W roku 2027 cena dziennego wjazdu wzrośnie do 15 złotych. Dla kierowców częściej wjeżdżających do miasta dostępne będą abonamenty miesięczne: w 2026 roku w cenie 100 zł, ale z planowanym wzrostem do 250 zł w 2027 i aż 500 zł w 2028 roku. Opłaty za wjazd trzeba będzie uiścić jeszcze przed wjazdem do strefy i będzie to możliwe zarówno drogą elektroniczną, jak i osobiście w wyznaczonych punktach.
Kto jest zwolniony z ograniczeń?
Przepisy przewidują również liczne wyjątki i zwolnienia. Do Strefy Czystego Transportu bez ograniczeń będą mogły wjechać pojazdy elektryczne, napędzane wodorem lub gazem ziemnym (CNG), co wpisuje się w globalne trendy elektromobilności i ekologicznego transportu. Zwolnione z ograniczeń będą także osoby korzystające ze świadczeń zdrowotnych w placówkach położonych na terenie strefy w dniu wizyty oraz osoby z niepełnosprawnościami, które zgłoszą swój pojazd na odpowiednią kartę parkingową. Wyjątki dotyczą wreszcie pojazdów specjalnych, zabytkowych, służbowych, sądowych, prokuratorskich oraz tych należących do ministerstw i administracji rządowej.
Podstawą prawną do ustanowienia SCT jest Ustawa z 11 stycznia 2018 roku o elektromobilności i paliwach alternatywnych, która pozwala gminom wprowadzać takie strefy w celu ochrony zdrowia mieszkańców i środowiska, zakazując wjazdu pojazdów niespełniających norm emisji, przy jednoczesnym zachowaniu szerokiego katalogu wyjątków, obejmującego między innymi służby ratownicze, jednostki wojskowe, służby miejskie i inne pojazdy specjalne.
Kraków idzie śladem europejskich metropolii
Kraków nie jest tu pionierem — podobne strefy czystego transportu od lat działają w wielu europejskich miastach, zwłaszcza na zachodzie kontynentu. Na przykład w Brukseli -wprowadzono tego typu ograniczenia już kilka lat temu, co przyniosło widoczne efekty w postaci poprawy jakości powietrza i zmniejszenia natężenia ruchu najbardziej zanieczyszczających pojazdów. Londyn natomiast funkcjonuje ze swoją Ultra Low Emission Zone (ULEZ), która z sukcesem wymusza na kierowcach zmianę na bardziej ekologiczne auta i stopniowo się rozszerza, obejmując coraz większy obszar miasta. Inne europejskie metropolie, takie jak Paryż, Mediolan czy Sztokholm, również zdecydowały się na podobne kroki, co pokazuje, że Strefa Czystego Transportu to już globalny standard w trosce o zdrowie mieszkańców i środowisko.
Co oznacza SCT dla mieszkańców i firm?
Wprowadzenie SCT w Krakowie to zatem nie tylko spełnienie wymogów unijnych i krajowych regulacji, ale przede wszystkim ważny krok w kierunku zrównoważonego rozwoju miasta, które od lat zmaga się z problemem smogu i zanieczyszczonego powietrza. Strefa ta ma nie tylko zmniejszyć emisję spalin, ale także zachęcić mieszkańców i przedsiębiorców do korzystania z nowoczesnych, ekologicznych rozwiązań transportowych.
To ogromna zmiana, która w dłuższej perspektywie poprawi jakość życia krakowian, a także przyczyni się do ochrony klimatu i lokalnej przyrody. Warto więc dobrze przygotować się na nową rzeczywistość i skorzystać z dostępnych ulg oraz możliwości, które stworzy Strefa Czystego Transportu.
FAQ
- Kiedy Strefa Czystego Transportu zacznie obowiązywać w Krakowie?
SCT zacznie funkcjonować od 1 stycznia 2026 roku na obszarze niemal całego miasta.
- Jakie samochody nie będą mogły wjechać do strefy?
Zakaz obejmie auta benzynowe niespełniające normy Euro 4 oraz pojazdy wyprodukowane przed 2005 rokiem (dla kierowców spoza Krakowa).
- Ile kosztować będzie wjazd do strefy w 2026 roku?
W 2026 r. opłata wyniesie 2,5 zł za godzinę, 5 zł za dzień lub 100 zł za abonament miesięczny.
- Czy mieszkańców Krakowa obowiązują te same ograniczenia?
Nie. Ograniczenia dotyczą ich dopiero przy zakupie nowego samochodu po wejściu przepisów w życie.
- Jakie auta są zwolnione z opłat i zakazów?
Pojazdy elektryczne, wodorowe, gazowe (CNG) oraz auta osób niepełnosprawnych, pacjentów w dniu wizyty i pojazdy służb.
- Czy warto kupić ładowarkę do domu, przygotowując się do SCT?
Tak. Domowy wallbox 11 kW lub 22 kW zapewnia szybkie i tanie ładowanie, a inwestycja zwiększa komfort i niezależność właściciela samochodu elektrycznego.
